Me over 60 (km/t)

Trafikkdagen ved Stord vgs. i sist veke var heilt sikkert ein vekkjar for elevane som den siste tida har gjort seg fortent til førarkort. Me treng ei påminning innimellom om kva for katastrofale følgjer høg fart i trafikken kan få – ikkje berre for vedkommande sjølv som køyrer bilen, men også for dei som kjem i motgåande køyrefelt, eller over fotgjengarfeltet. Råkøyring i trafikken får difor ein knallhard tommel ned frå underteikna. Så er det sagt.

Det finst også ei gruppe blant bilistane som me heller sjeldan skriv om. For me som vil halda fartsgrensa er denne gruppa noko av det mest irriterande me kan treffa på. Nesten like irriterande som dei som ikkje brukar blinklys. Ja, nesten på nivå med brunsnigelen. Eg snakkar om bilsnigelen.
Gruppa som koplar ut hjernen når dei set seg bak rattet, og trur dei er heilt åleine i trafikken. Dei kikar aldri inn i sladrespegelen. Hadde dei gjort det, hadde dei sett nokre knallraude, sinte fjes i bilane bak.

Dei som stabiliserer bilen på rett rundt 60 km/t frå Tveita-krysset og vidare inn i 80-sona fram til avkøyringsfeltet på Heiane. Før dei nokre handleposar seinare svingar tilbake på E39 i nordgåande retning og så vidt bikkar 60 på speedometeret.
Det slår meg kvar gong eg kjem køyrande frå Trekantsambandet i sør og skal forbi snigelvegen ved Heiane, at det må vera svært irriterande for gjennomgangstrafikken og måtta bremsa kraftig ned kvar gong ein stordabu med skylappar på svingar ut på E39.

Stereotypien har vel kanskje vore at dei over 60 er syndarane eg snakkar om. At dei over 60 helst held seg under 60. Nokre køyreturar på E39 på Stord vil bevisa at dette slett ikkje stemmer. Dei under 60 (km/t) er i alle aldrar. Dei irriterer kvar dag, og blir i verste fall eit faremoment for seg sjølv og andre.

Eg sjølv må jobba litt med å beherska meg for slike filleirritasjonar. Og viss du er ein av bilsniglane, kan du jobba litt med å halda fartsgrensa.

God tur!

Tenn gnisten

Etter ein av dei mest spennande sesongane i nyare tid, har lokalfotballen endeleg eit lag på nivå 3 i norsk fotball. Men trass i opprykket er det skeptikarane som har lettast for å gripa ordet. Ikkje før var puljeoppsettet for neste års 2. divisjon klart før Stord vart dømt nord og ned av bettingselskapet Nordicbet.com.

Også andre har vore skeptiske. Det faktum at Stord er nyopprykt er hovudårsak til dystre spekulasjonar som slett ikkje er nye.

Også før årets sesong vart Stord dømt til nedrykk. Då var det Rogalands Avis som spådde Stord ned i 4. divisjon. Sjølv rekna eg med at Tore Kannelønning & Co. ville enda opp litt over midten. Eg tok det nærast for gitt at FK Haugesund 2 ville bli suverene vinnarar. Klubben rår over ressursar og kvalitetar i spelarstallen ingen andre klubbar i pulja er i nærleiken av.

Men det var altså Stord som til slutt kunne triumfera. Årsaka til suksess-sesongen fekk me best illustrert nettopp i Stord sitt siste møte med FK Haugesund 2 i sildabyen. Kampen vart sett på som ein nøkkelbatalje særleg for vertane. Medan haugalendingane mobiliserte reine stjernegalleriet, mottok Stord-trenarane det eine forfallet etter det andre. På eit tidspunkt skal det ha vore reine galgenhumoren som rådde. Lokale juniorar steppa inn på kort varsel og bidrog til ein av dei betre førestillingane laget gjorde denne sesongen.

Dette vitnar om både breidde i stallen og ein raud tråd i treningsopplegget på tvers av lagsgrensene. Nykomlingane kjende arbeidsoppgåvene. Nettopp dette trur eg kan bli laget sin styrke også i neste års 2. divisjon. Å få inn to-tre forsterkingar i stallen er likevel nødvendig.

Alt tyder på at Anders Næs er første nykomling. Patrik Gregora kan bli neste. Kopervik-spissen Bob Sumareh er eit tredje interessant namn. Får Stord desse i boks kan den mest nødvendige stallstyrkinga vera gjort.

Om årets sesong enda med suksess, var det slett ikkje alt me vil ha i reprise. Forsesongen var mildt sagt miserabel. Det vart ei rad med meir eller mindre uinteressante lokaloppgjer. Godbitar som skulle tenna både spelarar og publikum, kom aldri. Forklaringa var at større klubbar vegra seg. I tillegg til opprykket bør det faktum at Sunnhordland vert flittig nytta som rekrutteringsområdet for både Haugalands- og bergensklubbar nyttast maksimalt i jakta på interessante treningskampar. Sjølv tidleg på nyåret ville eit møte med Brann eller FKH tent fotballgnisten på Vikahaugane.

Naturlegvis må det vera rom også for lokaloppgjer. Det er viktig også å bidra til naboklubbane. Både Solid og Trott har signalisert opprykksambisjonar. Begge nemnde rekrutteringsrolla og naboskapen til fotballflaggskipet som ei av årsakene til at dei neste år bør opp i 4. divisjon. Slikt forpliktar.

Å pissa i buksa for å halda varmen

Første gongen eg var på dans i Turnhallen var vinteren 1969. Eg og to av søstrene mine hadde reist til Storden for å høyra bergensbandet Human Beings som året før hadde gitt ut singelplata «Sha la-la-la-lee/Like always» som me alle likte godt. Dei to eldste av oss hadde vore på dans i ungdomshuset på Moster før, den yngste hadde ikkje nådd dansealder enno, men det visste ingen på Stord. Ho såg eldre ut enn meg.
Ungdomshuset var lite og tettpakka og dei fleste som gjekk der kjende kvarandre, og dei som ikkje gjorde det slåst. På Vikjo kjende me mest ingen.
Å komma inn i Turnhallen var ei mektig oppleving for ein enkel mostring. Først gjekk me opp ei lang trapp, så kom me inn i eit rom med billettluke, før me kom inn i den kjempestore salen. Så høgt under taket at ein kunne bli svimmel av å sjå opp, så langt fram til scenen at me mest fekk angst for å gå inn der, no då det var pause og alle ville sjå oss og undrast på kven me var.
Men dei såg oss ikkje. Dei stod i ringar på golvet og var berre opptekne av kvarandre og klikken sin.

Sidan flytta eg hit og var i Turnhallen fleire gongar i veka ofte, både på kino og dans. Her såg eg levande teater for første gong, «Kjærlighet uten strømper» av J.H. Wessel, framført av Den Nationale Scene, trur eg. Her trefte eg jenter som eg både dansa med og forelska meg i, og gutar eg delte ei øl med bak huset i pausen, eller i parken før me gjekk ned og løyste billett.

Eg fekk spela der sjølv òg, nokre gonger. Og kjem aldri gløyma då eg og bror min, Audun, fekk vera med Dag Maxwell Nilsen og laga rockeshow i Turnhallen og me selde ut fleire fulle hus. Stor stas, men størst stas var det å få spela med fantastiske musikarar og førebilete som Egil Torp, Torgeir Eidhammer og Knut Armand Torp.

Først kom det dusj (eller styrt som det heitte) i kvart eit hus og gjorde folkebadet overflødig, så kom Idrettshallen og gav betre plass for turn og idrett, så kom diskoteka og tok knekken på dansane med levande musikk og til sist kom Kulturhuset med moderne kino og teatersal og meir til, og med åra vart Turnhallen ikkje lenger tilhaldsstad for ungdom.

Men dansen og festen tok ikkje slutt for det. Andre tok Turnhallen i bruk. Folkedansarane. Bryllupsfeirarane. 50-årslaga. Festar av ulikt slag. Og så kom pensjonistane for å møtast i hallen der dei først gongen møttest i ungdommen.

Og eg hadde tenkt at når eg om ikkje altfor mange år vert pensjonist sjølv, så kom eg til å treffa gutane eg drakk øl med og jentene eg dansa med, og stundom fekk lov til å kyssa i mørkna bak Ungdomshallen, over ein kopp kaffi og ein kakebit, eller til og med eit glas vin i lovlege former, på pensjonisttreff eller eldrefest eller kva det måtte vera.

Eg har dei siste åra sett kor viktig Turnhallen er for pensjonistar. Svigerforeldra mine er blant dei ivrigaste brukarane. Svigerfar kjempar med liv og lyst for at Turnhallen framleis skal vera treffstad for pensjonistar. Eg snakkar difor ikkje for mi sjuke mor, når eg seier at Turnhallen må både vernast og rustast opp og gjevast pensjonistane til odel og eige, eg snakkar for mine høgst oppegåande svigerforeldre og for alle andre pensjonistar no og i framtida som vil ha ein stad å møtast, ein stad å preika, syngja, spela og dansa og vera saman.
Eg snakkar for meg sjølv.

Å ja, ein vert meir sentimental med åra. Å ja, ein lever stundom på gamle minne. Å ja, ein lengtar stundom etter sommarkveldane med øl i ojakoposar og The Hoggs på scenen. Men å bevara Turnhallen er meir enn sentimentalitet. Det er også å ta vare på ein viktig stad i lokal kulturhistorie, arkitekturhistorie og eit merkehus i soga om utviklinga av Leirvik frå bygdesentrum til by.
Men viktigast av alt, Turnhallen er helsebot for både kropp og sjel for dei som brukar han. Det er ikkje sikkert alle dei som no kjempar for å ta vare på dette tilbodet, hadde vore så skikka til å delta i denne kampen om dei ikkje hadde hatt denne samlingsstaden å gå til.

Sigbjørn Framnes seier at det finst andre stader der pensjonistane kan møtast. Kor då, Framnes?
Og om du skulle finna eit eigna hus, kva tid vil du gå i bresjen for å selja det òg til private utbyggjarar?

Me bør ha råd til dette. Å selja Turnhallen for å betra kommuneøkonomien og få meir pengar til skule og omsorg er som å pissa i buksa for å halda varmen. Først kjem ei lita lunk, så kjem kulden endå sterkare.

Turnhallen kan berre seljast ein gong. Neste år må politikarane sjå seg om etter andre måtar å syta for kortvarig varme på. Kven skal det då gå ut over?

Når struttande bryst blir til slappe sokkar

Dei siste vekene har mildt sagt vore interessante for oss som er over gjennomsnittet interesserte i politikk. Den nye regjeringa er på plass, og dei evige opposisjonspolitikarane i Framstegspartiet har endeleg fått plass rundt kongens bord. Det har dei venta lenge på.

Men sjølv om partileiinga i mange år har jobba hardt for å gjera partiet etande for dei andre borgarlege partia, har ikkje hovudstadspressa måtta gå langt for å finna rare utspel å konfrontera dei nye ministrane med.

Etter å ha følgt med på dette litt spesielle mediekøyret mot den nye regjeringa, er det ein ting som har slått meg: Det er tilsynelatande ingen som meiner noko av det dei har sagt dei siste åra. Dei har berre spissformulert seg.

Som kokkelærling lærte eg å koka kraft i timevis for å redusera volumet, men samstundes halda på smaken. Slik kan svære gryter med vatn, grønsaker og kjøtbein enda opp som ein kraftfull liten skvett som kan løfta supper, sausar og andre godsaker til nye høgder. Skal du laga god saus treng du kraft. God kraft.

Det er i grunn det same som bør vera målet for politikarar og andre som tar del i det offentlege ordskiftet, anten dei er i posisjon eller opposisjon. Kraftfulle spissformuleringar bidrar til engasjement, innsikt og høgare kvalitet på ordskiftet.

Slik kjøtkrafta først kjem til sin rett etter at den overflødige væska er kokt vekk, blir heller ikkje den politiske argumentasjonen anna enn ei tynn suppe, om ein ikkje tar seg bryet med å skrella vekk det unødvendige fyllet.

Som det står skrive på ein lapp på Sunnhordland-desken: Cut the crap!

Problemet – og her er me som lagar avis i same båt som politikarane – oppstår når varmen blir for høg, og krafta kokar inn til det ugjenkjennelege. Då er det lett for at det svir seg.

Det hjelper fint lite å forsvara seg med rolla som opposisjonspolitikar, om ein medvite lurer folk med lettvint argumentasjon og populistiske utspel, som ein ikkje kan stå for når ein ved neste krossveg møter seg sjølv i døra som ansvarleg politikar, anten det er som statsråd, formannskapsmedlem eller ordførar.

Det er som med sokkane som blir stappa ned i brysthaldaren. Så snart kleda forsvinn, og det verkeleg gjeld, blir struttande bryst til slappe sokkar.

Ikkje ta sorgene på forskot

Debatten om kommunesamanslåing har komme enno meir fram i lyset etter at den blå-blå-regjeringa kom til makta i Noreg. For ei tid tilbake stilte Harald Rydland på vegner av Fitjar KrF spørsmål til ordføraren i Fitjar om korleis Fitjar kommune skal møta denne debatten. Partiet ynskjer at kommunen skal ta aktivt del i debatten, slik at Fitjar kan får størst mogleg innverknad i debatten. Lenger er ikkje saka komen.

Men sei at saka kjem litt lenger, og det blir snakk om å slå saman Fitjar og Stord til éin kommune. Håpar du å få litt ekstra goder med tanke på vindmøllepengane i Fitjar? Eller er du redd for at vindmøllepengane skal forsvinna frå Fitjar? I teorien er det faktisk mogleg, men det skal ein del til. Fitjar kommune og Midtfjellet Vindkraft AS har allereie inngått ein avtale som gjer at det ikkje er berre og berre å henta ut vindkraftpengane til kva som helst, til kven som helst.

Fryktar du for at kommunenamnet ditt skal endra seg? Slapp av, det går fint. Sjølv er eg vaksen opp i ein kommune som slo seg saman med nabokommunen i 2006. Ølen og Vindafjord blei til ein kommune. I Ølen kommune sitt tilfelle, blei kommunesentrum liggjande i Ølen, mot at kommunen fekk namnet Vindafjord. Det er framleis litt uvant å sei at eg er oppvaksen i Vindafjord kommune, men det finst langt større problem. Dersom Stord og Fitjar skal følgje Vindafjord sitt eksempel, kan ein tenka seg at kommunen blir heitande Fitjar kommune, med kommunesentrum i Leirvik. Eller kanskje omvendt? Det handlar om å gje og ta.

Fryktar du at dette skal bli ein fiasko? Det har i allefall ikkje gått slik i Vindafjord. Noverande ordførar, Ole Johan Vierdal, kallar samansmeltinga av Ølen og Vindafjord for ei suksesshistorie. Sjølv om vedtaket kunne virka omstridt sidan det blei avgjort med små marginar, har kommunesamanslåinga gått stille føre seg. Ifølgje Vierdal hadde det vore nok at fem personar ombestemte seg, for at det ikkje blei kommunesamanslåing. Men kommunesamanslåing blei det altså, og den nye kommunen fekk tilført pengar frå staten til å dekka omorganisering av organisasjonen.

No har ikkje eg noko fasitsvar om kva som vil vera rett eller gale i forhold til kommunesamanslåing mellom Stord og Fitjar, eller andre kommunar i Sunnhordland. Men mi oppfordring er å gå inn i debatten med eit ope sinn. Ikkje set piggane ut, men ver villig til å diskutera ulike løysingar. Og ikkje ta sorgene på forskot, for det er ikkje sikkert at det blir nokre sorger.

Det må bli Sagvåg kommune

Ny regjering betyr frisk bensin på bålet som held fyr i debatten om å tvinga små kommunar til å slå seg saman med rivalane på den andre sida av kommunegrensa eller fjorden.

Små kommunar har me fleire døme på her ute ved kysten som me bur. Tidlegare Fitjar-ordførar Harald Rydland (KrF) ser mørke skyer i horisonten, og vil allereie no få i gang ein skikkeleg debatt om elendet. Den engasjerte fitjarbuen fryktar at kommunen hans kjem til å bli slukt.

Om det blir kommunesamanslåing her hos oss no, og kven som eventuelt skal vera med, er ikkje så viktig for meg. Eg trur me kjem til å leva godt med å dela ordførar og kommuneadministrasjon med både fitjarbuar, mostringar – ja, til og med bremnesingar. Det som uroar meg mest er kva denne storkommunen skal heita.

For ein fyr oppvaksen ved foten av Utslettefjellet, er det ikkje tvil. Storkommunen bør heita Sagvåg kommune. For det er vel ingen oppegåande folk som ikkje har fått med seg at Stord sin beste vestkant har stått for det ypparste denne regionen har å by på i ei årrekkje? Sagvåg (og til dels Litlabø) er rett og slett sunnhordlandsregionen sin navle.

Éin ting er at me har bygd båtar i nærare 150 år på Jensaneset og andre nes inne i vågen. Det har også blitt produsert store folk frå den vesle bygda, som faktisk er den nest største i heile regionen. Rune Ottesen, som saman med Odd Iversen dunka inn to mål mot svenskane i 1977, starta fotballkarrieren ved å skru langpasningar mellom skorsteinane på kaien i Sagvåg. Son hans hadde òg sine første år i Sagvåg. Han blei seinare landets største vokalist.

Kjell Storelid kom heim til Sagvåg som folkehelt for snart 20 år sidan med to sølvmedaljar i baklomma. Éin av grunnane til at han greidde den bragda, var alle timane med terping på Nestjødno. I Sagvåg, sjølvsagt.

Eg kunne nemnd mange fleire. Filmskaparar som Magnus Martens. Samfunnsbyggjarar som Åsmund Myhre. Levande historiebøker som Arnfinn Haga. Og viss du ikkje skulle la deg imponera av nokre av desse namna, har eg eit ess i ermet: Jarle Alsaker. Ingen i heile regionen når Jarle Alsaker opp til hælen. Uansett sak eller sjanger. Berre spør han sjølv.

Nei, få i gang arkitektkonkurransen først som sist. Kven kan teikna det flottaste rådhuset, som skal stå som eit mektig monument i Sagvåg sentrum? Frå før ligg alt til rette for å byggja opp det nye sentrum i den nye storkommunen – i stutt gange frå flyplassen.

Det må berre bli Sagvåg kommune. Sentralt mellom Leirvik, Fitjar og Bømlo – ein frisk symjetur over Stokksund.

Les også: Anders Totland sine tankar om ein ny storkommune i Sunnhordland

Men stordabu vert eg visst aldri

Ein gong då eg var liten gut på Moster, om lag på den tida eg som fire-femåring slutta og sutta på tutten og byrja lesa bøker i staden, sat eg på ei trapp i nabolaget saman med ein gjeng andre ungar. Ei gammal, krokrygd kone med sjal på hovudet og sidt kjoleforkle kom støttande på staven mot oss. Ho peika på kvar og ein av dei andre, sa namnet deira og kven sin son eller dotter dei var.

Då ho til sist kom til meg, sa ho berre: «Å du e son te nordlendingjen.»
Kva ho tykte om nordlendingar og ungane deira, var ikkje til å ta feil av.

Men ho tok feil. Det visste eg alt då.

Pappa var kje frå Nordland, han var finnmarking. Han kom frå den vesle bygde Kifjord i Laksefjorden og bestefar kom frå Troms. Men mamma var får Onglavikjo på Moster og eg vart fødd i Hav’n (Mosterhamn), gode 100 meter frå Gamlakjørkjo, og voks opp på Grindei (Grindheim) og hadde utsikt til Grindeisundo og Siggjo frå soverommet mitt. Eg var mostring. Men samstundes var eg også ganske mykje finnmarking. For me hadde slekt som budde der nord, og me skreiv brev og sende brukte klede til kvarandre. Me visste om kvarandre sjølv om me aldri møttest. Då fjernsynet kom med vêrmelding, følgde eg alltid med på kva vêr det vart i Kifjord og Kjøllefjord i tilfelle slekta mi skulle på sjøen og ro fiske. Det gjer eg enno. Den dag i dag. Og når eg no endeleg har vore der nord og besøkt dei, kjende eg at då eg steig ut av bilen i Kifjord var det som endeleg å komma heim. Men heimen min vert det likevel aldri.

Då eg var 15 tok eg eg «Sveio» frå Mosterhamn, via Valevåg til Vikjo. Eg skulle byrja på gymnaset på Stor’en, som alle som ikkje budde her sa den gongen. Den ubestemte forma Stord er noko stor’abuen har sett på kommunen sin. Mest alle øynamn er i bunden form. Bømlo til dømes. Bømmel hadde det vel blitt om stordabuen skulle fått bestemt kommunenamnet. På Moster sa me aldri at me skulle til Halsnøy, slik stordabuen gjer, men skulle til Holsnøyno. Nok om det.

Då eg reiste frå Moster hadde allereie gamle Moster kommune, som strekte seg heilt nord til Mekjebakkjen (mekje er eit anna namn på gule sverdliljer), vore okkupert av Bremnes og innlemma i nyordninga Bømlo kommune i nokre år. Eg minnest forresten at dei vaksne diskuterte dette over kaffikoppen og alle meinte at namnet burde vore Finnås kommune. Alt styre og stell var flytta til Sortland som me sa og ikkje Svortland. Alle mostringar og bremnesingar og rubbarar var brått blitt bømlingar, eit folkeslag som snakka halvhaugesundsk og til dess hadde halde seg sør for Lykling og som me stundom møtte då dei kom sigande til Skimmeland på dans i store amerikanarar som tok heile vegen og hadde på seg lusekofter og kviteskjortekragar bretta opp under øyro og nakkehåret som glinsa av brylcreem. Ut av dei opne glasa kvein Buck Owens at han heldt ein tiger i halen.

Mostringar likte sørabømlingane, men bremnesingane fekk juling så snart dei viste seg, alle som ein.

Eg var 15 då eg kom til Storden, vart 16 same haust. Året etter kom resten av familien flyttande etter. Pappa hadde vore pendlar til Kjøtteinen i nokre år og no fått husvære i rekkehus på Ørehaug gjennom Aker, delvis nedbetalt gjennom åra han jobba der. Ei ordning sett i verk for å skaffa stabil arbeidskraft og som førte til at fleire flytta til Stord frå kommunane i distriktet.

Eg vart fødd mostring, samanslått bømling og no sentralisert til stordabu. Og sjølv om eg har budd mange andre stader etter dette, har Stord vore dit eg skulle når eg reiste heim.

Men når eg drøymer om natta, då er mest alltid heime huset vårt på Grindei. Eit hus eg berre har vore inne i éin gong sidan 1971. Og når eg skriv bøkene mine, vert landskap og miljø kvar gong Grindeisundo, Hammaren og nausta i Grindeivågen og Totlandssjøen. Eg kan ikkje for det. Det vert berre slik.

Likevel, sjølv om draumane mine har hengt seg opp i barndommen,( og eg ser ikkje vekk frå at det vert verre med åra), så har altså heime i over 40 år vore Storden, nord om bekkjen. Det er her eg har familien min, det er her eg høyrer til, det er her eg likar meg og truleg aldri kjem til å flytta frå. Her er akkurat passe stort nok og passe lite nok, Og viktigast av alt, her bur mest alle dei eg set størst pris på å vera saman med.

Dei andre bur i Bergen, og dit er det ikkje langt å reisa.

Men sjølv om eg har vore registert som stordabu sidan tidlege tenår, vert eg stadig omtala som bømling av innfødde stordabuar. Då rettar eg dei alltid og seier at eg er mostring. Eg vart fødd i Moster kommune, levde nokre år på okkupert territorium og flytta så til Stord i eksil.

No planlegg dei høge herrar og store damer visst å slå kommunar saman, anten folk vil heller ikkje og flytta avgjerder og administrasjon endå lenger inn i sentrum. Bømlingar, mostringar, rubbarar og fitjarbu skal sameineast med folk frå Stord og kan henda Tysnes.
Eg lurer på kva eg vert då, eg. Sunnhordlending, kan henda? Det hadde eg likt, om så gale skulle henda at eg på ny vert slått saman til ei større eining.

Men same kva eg endar opp som, så er eitt ganske sikkert i alle fall: Stordabu vert eg nok aldri.

Du er bømling, du, kjem dei ekte stordabuane alltid til å seia.
Mostring, svarar eg, på rein trass.

Hurra for fiskedama!

I vår gjekk Stord kommune, gjennom utsmykkingsfondet, til innkjøp av eit kunstverk av den lokale kunstnaren Inga S. Søreide. Skulpturen ser ut som ein fisk med menneskebein, eller eit menneske med fiskehovud, alt etter korleis du snur deg, og har vore ein av dei desidert største snakkisane på Stord i år.

Er det greitt at kommunen bruker 40.000 kroner på å kjøpa inn noko som mest liknar ein forvokst, liggande fallos, når kommunekassa er skrapt til botnen?

Sjølvsagt blei spørsmålet stilt. Av oss i Sunnhordland, av folk på gata og av andre politikarar. For brorparten av oss er offentlege pengar offentlege pengar, anten dei står på den eine eller andre kontoen. Dermed er det veldig lett å til dømes dra koplinga mellom pengane som i vår blei brukt på fiskedama og pengane som no blir betalt inn som eigedomsskatt. Det er ikkje bitten rart at folk reagerer.

I debatten har fleire argumentert med at kommunen sine pyntepengar skal brukast til pynt som stordabuen kan gleda seg over, og ikkje slikt som mannen i gata synest er stygt. Argumentet kom opp på ny, når det denne veka blei kjend at fiskedama truleg skal plasserast mellom snøggbåtterminalen og fiskerestauranten på Sunnhordlandskaien, med undersjøisk lyssetjing.

At eit kunstinnkjøp skapar debatt er ikkje mindre enn supert. At mange let seg provosera av innkjøpet er litt leit. Men at minst like mange fyrer seg opp over sjølve skulpturen, og dermed opnar for ein debatt om kunst og estetikk som me sjeldan ser makan til her lokalt, er rett og slett superdupert. Så vidt eg kan forstå, er innkjøpet av “Fish woman” ei suksesshistorie.

Det er ikkje kunsten si oppgåve å vera balsam for augo. God kunst skal utfordra og tirra, og aller helst gje oss noko me ikkje veit me treng.

Fine, keisame ting har me meir enn nok av i denne polerte delen vår av verda.

Sykkelbyen Stord!

«Stord kommune er ein av 2 kommunar i Hordaland som er plukka ut til å vere sykkelby, og satsinga på Stord vil skje i perioden 2013-2016.»

Slik står det så fint formulert i saksutgreiinga til møtet i formannskapet på Stord 5. desember i fjor. Og i januar i år signerte Stord kommune avtalen med Statens vegvesen og Hordaland fylkeskommune.

Prosjektleiar Astrid Larsen uttalte til Sunnhordland at dei ville ha innspel frå innbyggjarane om kva tiltak ein skulle setja i verk. Det første tiltaket dei kan starta med, er rett og slett å la vera å øydeleggja dei tiltaka ein allereie har.

Syklistane Fredrik Litleskare og Odd Magnus Severinsen var i måndagens avis rasande over det synet dei møtte på Føyno sundag, der store steinar og pukkstein plutseleg låg midt i gang- og sykkelvegen.

Statens vegvesen meiner ein må tåla litt rot under ombygging. Ja, til ein viss grad. Men ein gravemaskinførar hadde ikkje lagt frå seg eit par store steinar midt på E 39 fredags ettermiddag, skrudd av maskinen, og gått heim til taco og gullrekkja med godt samvit.

Gravemaskinføraren treng uansett ikkje å ha så dårleg samvit. Ein gang- og sykkelveg er nemleg, i mange sine auge, ein plass for parkering, tømming av grus, knusing av flasker, stabling av ved, graving av grøft, rygging, utkjøring og dårleg asfalt.

Som periodevis aktiv mosjonssyklist nyttar eg ofte gang- og sykkelvegen til Bømlo, og langs E 39 til Sandvikvåg. Gode og breie vegar, få fotgjengarar, og i trygg avstand frå den sterkt trafikkerte vegen på sida. Men ein gjer sitt yttarste for å øydeleggja dette tiltaket og. Det kan ta veker mellom kvar gong det vert kosta skikkeleg, og er det anleggsarbeid på sida, tek ein gjerne i bruk gang- og sykkelvegen som ein del av anleggsområdet.

I lang tid har ein jobba med å laga nye tomter på Heiane Vest. Periodevis har det ført til at anleggsområdet er flytta langt ut i gang- og sykkelvegen, der ein kan leggja frå seg store mengder grus og kvist utan at det skapar problem. For, det er jo ikkje så nøye. Det er jo berre ein gang- og sykkelveg. At ein syklist kanskje punkterer på grusen, og neste gong tek i bruk vegbanen, er det ingen som ofrar ein tanke.

Syklistane sin status i sykkelbyen kan ein sjå med sjølvsyn, om ein ser på den provisoriske gang- og sykkelvegen som er lagd i samband med ombygginga på Vabakkjen. Her har ein teke nokre spadar med asfalt, og kasta han i ei skråning på strategiske plassar. Det skal fungera som gangsti, unnskyld, gang- og sykkelsti, i anleggsperioden.

2013 er snart over. Satsinga på sykkelbyen skal halda fram i nye tre år. Og kanskje ein allereie er i gang med satsinga. For om ein berre gjer det ille nok først, vil alt etterpå sjå bra ut.

Eit høghus gjev ingen by

Eg har alltid likt byar. Eg elskar å gå i timesvis i folkerike gater, mellom gamle flotte bygg og nye, fascinerande byggverk. Få gleder kan måla med å sitja på ein fortauskafé i Paris og sjå på folk i all slags fargar fara forbi, eller vandra gjennom verdskunsten i galleri og museum i Amsterdam eller London, for ikkje å snakka om gå kanallangs i Venezia, eller vera inne i det ufattelege gode rommet Pantheon i Roma.

Best av alt likar eg å gå på lokale kafear og eta rimelege, gode lokalmatrettar, som mest berre har namna felles med dei forsøka me sjølv gjer på å laga det same.

Eg likar å reisa til verkelege byar. Byar som er stolte av særpreget sitt, historia si, tradisjonane, arkitekturen, språket, mangfaldet. Byar som sjølv om dei endrar seg, er og blir dei same, på grunn av tryggleiken i sin eigen identitet. Ein identitet det har teke hundrevis av år å byggja opp, kan henda tusenvis.

Byar som ikkje har gjort kommunestyrevedtak om at dei er by, som ikkje treng å ropa høgt til dei som bur der eller reiser dit: Sjå, me er blitt by! Er me ikkje blitt fine og store no! No skal me bli urbane òg. Berre vent litt. Me må berre først rista av oss åkermolda og riva alt det gamle som gjorde oss til den stakkarlege tettstaden me var i gamle dagar.

Kan du tenkja deg! Me var ei bondebygd, ein strandstad, eit kommunesenter. Men no er me by, for det har me vedteke. Jippiii!!!!!

Eg reiser sjeldan til slike stader frivillig. Eg gjer det ofte i jobbsamanheng som turnerande forfattar. Dei er like alle saman, desse stadene der kommunestyra har vedteke seg ein bystatus og gjer kva dei kan for å gløyma kor dei kom frå. Dei er kjedelege, upersonlege, lite venlege, lite opne, lite fargerike, men fulle av ny betong og kaotisk byggestil. Og så har dei gjerne ein ok pub, nokre halvgode restaurantar som dei er kjempestolte av, men som serverer den same smørja av liksomtapas og liksompizza og liksomurban internasjonalisme og nyleg har fått sushimeny med oppdrettslaks frå Bremnes.

Det dei fleste av desse småbyane ein ikkje reiser frivillig til manglar, er eit skikkeleg høghus. Eit som verkeleg skjer ut av den stakkarslege, gamle bygdebyen og stig som eit fallisk symbol på ambisjonsrike politikarar sin draum om ein gong å styra ein verkeleg by, ein by som i tråd med dagens tenkjemåte er prega av politikarane sin manglande vilje til å styra, av det tette og uskiljelege tilhøvet mellom lokale pengefolk, industri og dei som gjer vedtaka, og dei same politikarane sin manglande vilje til å byggja på lokal identitet og historie og manglande evne til å lytta til kva folk meiner, og til heilt å skjøna kven og kva vedtaka deira går utover.

Eg høyrde einkvan seia at å byggja eit høghus på Leirvik er eit uttrykk for mindreverdskompleks.

I helga var eg i København og gjekk til topps i Rundetårn, som stod ferdig i 1642 og er 35 meter høgt. Det var bygd som himmelobservatorium. I dag er høgaste, lovlege byggehøgde i byen 25 meter, utan at eg trur københavnarane kjenner seg mindreverdige av den grunn.

På Leirvik byggjer ein ikkje høgt for å opna utsikta mot verdsrommet, men for at utbyggingskåt lokal kapital skal få tena meir pengar. Og kva skade gjer no eit par høghus, tenkjer vel politikarane, så lenge dei ikkje tek sola og utsikten frå oss sjølve?

Eller er det kan henda det desse bygga verkeleg gjer?

For eiga rekning

Følges av 16 medlemmer.

» Reglar

» Lesarinnlegg

» Leiar

[Bilde 2351594 finnes ikke eller har blitt slettet][Bilde 2351596 finnes ikke eller har blitt slettet]

Redaksjonen i Mediehuset Sunnhordland sine debattinnlegg. Fleire av desse kommentarane er også publisert i papiravisa. Mer om sonen

Origo For eiga rekning er en sone på Origo. Les mer